و نيز حضرت صادق سلام اللَّه عليه « 1 » فرمودند : گاه است كه مردِ سعادتمند در راه اشقيا برده مىشود تا آنكه مردم مىگويند كه : چه شبيه است به شقاوتمندان بلكه از [ m . a 78 ] ايشان است ! بعد از آن درمىيابد او را سعادت . و گاه است كه مردِ شقاوتمند در راه سُعَدا برده مىشود تا آنكه مردم مىگويند كه « 2 » : چه شبيه است به سعادتمندان بلكه از ايشان است ! بعد از آن درمىيابد او را شقاوت . به درستى كه هركه را خداى عزّ وجلّ سعادتمند نوشته اگر نمانده باشد از دنيا مگر به قدر فاصلهء دوشيدنِ شتر كه از براى او به سعادت ختم مىشود « 3 » . و امّا جمعى از خايفان كه غالب مىباشد بر نفوس ايشان انتظار مكروهى كه به حسب ذات مكروه است پس بعضى از ايشان كسى است كه غالب است بر او خوف « 4 » بيهوشىهاى مرگ و سختى آن ، يا خوف سؤال منكر و نكير ، يا عذاب قبر ، يا هَول روز قيامت ، يا خوف ايستادن در برابر خداى عزّ وجلّ و شرم داشتن از پرده‌درىها و سؤال از نَقير و قِطمير كردن ، يا خوف صراط و تيزى آن و كيفيّت گذشتن بر آن ، يا خوف از آتش جهنّم و غُلها و هَولهاى آن ، يا خوف محروم شدن از بهشت كه دار تنعّم و ملك پاينده است و از نقصان درجات ، يا خوف ممنوع شدن از لقاى خدا . و رتبهء اين « 5 » اعلى از آنهاست و اين خوف عارفان است . و خوفهاى سابق خوف عابدان و زاهدان و عامّهء عاملان است . و مخفى نيست كه فضيلت هر چيزى به قدر اعانت آن است بر سعادت ، و سعادتى مثل سعادت لقاى خداى عزّ وجلّ نيست و به اين سعادت نمىتوان رسيد مگر به

--> ( 1 ) . سلام اللَّه عليه / s a عليه السلام . ( 2 ) . s a - كه . ( 3 ) . المحاسن 1 : 280 ضمن ح 409 . الكافي 1 : 154 ح 3 . التوحيد 357 ح 4 . ( 4 ) . m + به . ( 5 ) . m - اين .